AI Baby Blend logoAI Baby Blend
Bebek Fotoğrafı Oluştur

Köken ve kayıt

Türkçe kökenli adlar: sözlükte karşılığı olan isimler

Türkiye'de en çok kullanılan adların büyük bölümü Arapça ya da Farsça kökenlidir; Türkçe kökenli adlar ayrı ve daha küçük bir kümedir. Bu kümenin bir avantajı var: anlamı uydurmaya gerek kalmıyor, çünkü adın kendisi zaten Türkçe bir sözcük ve karşılığı sözlükte yazıyor. Aşağıdaki listede her adın sözlük karşılığı ve varsa eski Türkçedeki izi veriliyor. Adın çocuğa ne katacağına dair bir iddia yok; öyle bir iddianın dayanağı da yok.

Adı, kökünü ve sözlük karşılığını ara

Verilen karşılık sözcüğün sözlükteki anlamıdır, çocuk hakkında bir öngörü değildir. Nüfusa kayıt sırasında yazımı kendiniz kontrol edin.

27 / 27

Alp

eski Türkçe

Yiğit, kahraman. Unvan olarak da kullanılmıştır; Alp Arslan bunun bilinen örneğidir.

Eski Türkçe ve tarih

Bilge

eski Türkçe

Bilgili, akıllı. Orhun Yazıtları'ndaki Bilge Kağan'ın unvanıdır.

Eski Türkçe ve tarih

Tuğrul

eski Türkçe

Bir yırtıcı kuş adı. Selçuklu'nun kurucularından Tuğrul Bey'in adı.

Eski Türkçe ve tarih

Çağrı

Türkçe

Çağırma, davet. Ayrıca doğan cinsi bir kuşun adıdır; Çağrı Bey, Tuğrul Bey'in kardeşiydi.

Eski Türkçe ve tarih

Kutlu

eski Türkçe kut

Uğurlu, mutlu. Kut, eski Türk devlet anlayışında egemenlik yetkisini de anlatır.

Eski Türkçe ve tarih

Korkut

eski Türkçe

Dede Korkut Kitabı'ndan bilinen ad.

Eski Türkçe ve tarih

Arslan

eski Türkçe

Aslan. Karahanlı ve Selçuklu unvanlarında sık geçer.

Eski Türkçe ve tarih

Orkun

yer adından

Orhun ırmağının ve yazıtların adından türetilmiş ad.

Eski Türkçe ve tarih

Bengi

eski Türkçe mengü

Sonsuz, ölümsüz. Yazıtlarda taşlar için "bengü taş" biçiminde geçer.

Eski Türkçe ve tarih

Ediz

eski Türkçe

Yüksek, yüce.

Eski Türkçe ve tarih

Deniz

Türkçe

Kara ile çevrili olmayan geniş su kütlesi. Hem kız hem erkek adı olarak kullanılır.

Doğa ve gökyüzü

Yıldız

Türkçe

Gökyüzündeki ışıklı gök cismi.

Doğa ve gökyüzü

Ayaz

Türkçe

Açık ve durgun havada duyulan kuru soğuk.

Doğa ve gökyüzü

Boran

Türkçe

Yağmur ve rüzgârla gelen sert fırtına.

Doğa ve gökyüzü

Ilgın

Türkçe

Tuzlu topraklarda yetişen bir ağaç türü.

Doğa ve gökyüzü

Tuna

ırmak adından

Avrupa'nın büyük ırmağının adı; Türkçede kişi adı olarak kullanılır.

Doğa ve gökyüzü

Toprak

Türkçe

Yer kabuğunun canlılara yaşama ortamı sağlayan üst katmanı.

Doğa ve gökyüzü

Damla

Türkçe

Yuvarlak biçimde düşen küçük sıvı parçası.

Doğa ve gökyüzü

Gökçe

Türkçe gök + -çe

Mavimsi; ayrıca güzel, hoş anlamında kullanılır.

Doğa ve gökyüzü

Yağız

Türkçe

Esmer, yiğit. At rengi için de kullanılan eski bir sözcüktür.

Yiğitlik ve güç

Yaman

Türkçe

Güçlü, becerikli; aynı sözcük korkulan, kötü anlamına da gelir.

Yiğitlik ve güç

Ece

Türkçe

Eski dilde kraliçe; güzel kadın anlamında da kullanılmıştır.

Yiğitlik ve güç

Kıvanç

Türkçe

Övünme ve sevinç duygusu.

Duygu ve düşünce

Özge

Türkçe

Başka, diğer, farklı.

Duygu ve düşünce

Umut

Türkçe

İstenen bir şeyin gerçekleşeceği beklentisi.

Duygu ve düşünce

Sevgi

Türkçe

İnsanı bir şeye ya da birine yakın ilgi duymaya yönelten duygu.

Duygu ve düşünce

Dilek

Türkçe

Gerçekleşmesi istenen şey, istek.

Duygu ve düşünce

"Öz Türkçe ad" ne demek, ne demek değil

Bir adın Türkçe kökenli olması, o adın eski ya da köklü olduğu anlamına gelmez. Bugün yaygın olan Türkçe adların önemli bir bölümü 1930'lardan sonra, dil çalışmalarının etkisiyle yayıldı; Deniz, Kıvanç, Özge gibi adlar bu dönemin ürünüdür. Buna karşılık Alp, Bilge, Arslan gibi adlar Orta Asya dönemine kadar izlenebiliyor ve çoğu zaman ad değil unvan olarak kullanılmıştı. İki grup da Türkçedir; ama biri yüz yıllık, öteki bin yıllık. Bu ayrımı bilmek, adın "atalarımızdan kalma" olduğu yolundaki genellemelerden kurtarır.

Anlamı nereden doğrulayacaksınız

Türkçe kökenli bir adın anlamı için tek gerekli kaynak sözlüktür; Türk Dil Kurumu'nun Kişi Adları Sözlüğü ve Güncel Türkçe Sözlük aynı adreste bulunuyor ve karşılığı doğrudan gösteriyor. Bunun dışındaki "isim anlamı" sitelerinin çoğu kaynak göstermez ve birbirinden kopyalar. Sözlüğe bakmanın bir faydası daha var: bazı sözcüklerin ikinci bir anlamı olduğunu görürsünüz. Yaman hem güçlü ve becerikli hem de korkulan, kötü demektir. Bunu bilmek adı elemek için bir sebep değil, ama sonradan başkasından duymaktansa baştan bilmek daha iyidir.

Türkçe harfler ve yurt dışındaki belgeler

Ğ, ı, ö, ü, ş ve ç harfleri Türkiye içinde sorun çıkarmaz. Yurt dışında ise pasaportun makine okunabilir alanında bu harfler g, i, o, u, s, c'ye dönüşür; Çağrı adı orada Cagri olarak görünür. Bu, adın yanlış yazıldığı anlamına gelmez, ancak yurt dışında yaşayacak ya da okuyacak bir çocuk için iki farklı yazımın da ortaya çıkacağını bilmek gerekir. Kayıt sırasında asıl dikkat edilecek nokta, adın nüfus kaydındaki yazımıyla sonraki tüm belgelerde birebir aynı kalmasıdır.

Kaynaklar